Wojciech Chmielarz książki – w jakiej kolejności czytać?

Jeśli chcesz zacząć czytać Wojciecha Chmielarza „porządnie”, najlepiej sięgnąć najpierw po cykl o komisarzu Jakubie Mortce i trzymać się kolejności wydawania tomów. Potem warto przejść do Cyklu gliwickiego, następnie do serii z Bezimiennym, a na koniec sięgnąć po samodzielne thrillery, takie jak Żmijowisko czy Rana. W kilku krokach możesz ułożyć dla siebie spójną ścieżkę lektury, która pokaże rozwój prozy autora od debiutu do najnowszych tytułów. Przeczytaj, jak to zrobić, żeby nie pogubić się w seriach i zamkniętych historiach.

Od czego zacząć książki Wojciecha Chmielarza?

21 marca 1984 roku w Gliwicach urodził się Wojciech Chmielarz – dziś jeden z najważniejszych polskich autorów kryminałów i thrillerów. Ma na koncie kilka cykli, sporo powieści autonomicznych, nagrody (m.in. za „Przejęcie” i „Żmijowisko”) oraz projekty audio. Dla czytelnika, który zagląda do jego twórczości po raz pierwszy, naturalne pytanie brzmi: w jakiej kolejności to wszystko ułożyć. W 2026 roku dorobek autora jest już na tyle szeroki, że intuicyjne „biorę to, co wpadnie w rękę” bywa ryzykowne, zwłaszcza w przypadku serii z powracającymi bohaterami.

Najbardziej logiczna ścieżka dla osoby, która lubi kryminały policyjne, prowadzi przez cykl o komisarzu Mortce. Jeśli jednak wolisz mocne thrillery psychologiczne, możesz zacząć od „Żmijowiska” i pozostałych samodzielnych powieści, dopiero później wracając do serii. Każdą z dróg da się obronić, ale jedna rzecz pozostaje stała – książki w ramach jednego cyklu warto czytać po kolei, bo rozwój bohaterów stanowi ogromną część przyjemności z lektury.

Komisarz Jakub Mortka – w jakiej kolejności czytać?

Cykl o Jakubie Mortce to centrum całej prozy Chmielarza. Autor prowadzi tu klasyczną serię kryminalną, w której śledztwa łączą się z życiem prywatnym komisarza, a relacje w zespole policji zmieniają się z tomu na tom. Chronologia ma więc realne znaczenie – inaczej wypadną twisty obyczajowe, jeśli czytelnik pozna je w złej kolejności. Seria obejmuje obecnie 7 tomów (do 2025 roku), a na ich tle wyraźnie widać dojrzewanie stylu pisarza.

Komisarz Mortka – książki po kolei

Jeśli zależy ci na spójnym przejściu przez wszystkie części, trzymaj się kolejności publikacji:

1. „Podpalacz” (2012) – debiut powieściowy i pierwsze spotkanie z Mortką, w którym Chmielarz wypracowuje swój realistyczny, oszczędny język, a w tle pokazuje Warszawę jako miasto pełne napięć.
2. „Farma lalek” (2013) – śledztwo przenosi się poza stolicę, ale wątek prywatny komisarza nadal biegnie liniowo, dlatego przeskakiwanie tego tomu mocno zubaża odbiór.
3. „Przejęcie” (2014) – tu autor sięga po wątki gospodarcze i polityczne, tworząc kryminał nagrodzony „Nagrodą Wielkiego Kalibru 2015”, co znacząco umocniło jego pozycję na rynku.
4. „Osiedle marzeń” (2016) – mroczny portret współczesnej Polski, pokazany przez pryzmat pozornie zwykłego osiedla i jego mieszkańców.
5. „Cienie” (2018) – coraz mocniejszy akcent na psychologii postaci i konsekwencjach wcześniejszych wydarzeń w życiu Mortki.
6. „Długa noc” (2022) – powieść miejska, za którą autor zdobył nagrodę Kryminalnej Piły, a czytelnicy docenili mroczny obraz Warszawy i napięcie rozpisane na jedną dramatyczną noc.
7. „Rytuał” (2025) – siódmy tom, w którym komisarz konfrontuje się nie tylko ze śledztwem, ale i z własną przeszłością, co zamyka pewien etap w serii, choć nie ją samą.

Ta kolejność nie jest przypadkowa, bo każde kolejne śledztwo odwołuje się do poprzednich wydarzeń, a postaci drugoplanowe – policjanci, rodzina Mortki, świadkowie – wracają z nowymi problemami. Przestawienie choćby „Przejęcia” i „Osiedla marzeń” zmienia wymowę kilku scen, dlatego fani kryminałów policyjnych zwykle doradzają trzymanie się uporządkowanej listy.

Najbezpieczniej jest zacząć od „Podpalacza” i przesuwać się przez cykl zgodnie z datą wydania kolejnych tomów – tylko wtedy ewolucja Mortki i jego świata nabiera pełnego sensu.

Jak na tym tle wypada „Żmijowisko” i inne tytuły?

„Żmijowisko”, mimo częstego łączenia z Mortką w marketingowych skrótach, nie należy do tego cyklu – to osobna powieść, bez komisarza w obsadzie, za to z wyrazistym motywem wakacyjnego wyjazdu i tragedii, która zmienia życie całej grupy znajomych. Wiele osób zaczyna przygodę z autorem właśnie od tego tytułu, bo zdobył nagrodę „Złoty Pocisk 2019” i doczekał się głośnego serialu telewizyjnego.

Jeśli jednak planujesz konsekwentne przejście przez całą twórczość, lepiej potraktować „Żmijowisko” jako pierwszy przystanek na mapie powieści autonomicznych, a nie wpychać go między tomy z Mortką – unikniesz w ten sposób wrażenia chaosu i mieszania konwencji.

Cykl gliwicki – w jakiej kolejności czytać?

Cykl gliwicki to druga ważna seria w dorobku autora, równie spójna jak historie z Mortką, ale osadzona w innych realiach. Akcja toczy się w rodzinnych stronach pisarza, czyli w Gliwicach i okolicach, a fabułę spina postać prywatnego detektywa Dawida Wolskiego. Ten bohater – cyniczny, porywczy i mocno pęknięty wewnętrznie – daje autorowi inną perspektywę na przestępczy świat niż ten, który znamy z komisariatu policji.

Cykl gliwicki – książki po kolei

Tu również warto trzymać się chronologii, bo wątki osobiste Wolskiego rozwijają się z tomu na tom:

1. „Wampir” (2015) – pierwsze pojawienie się detektywa, mocno zanurzone w śląskim klimacie i lokalnych układach.
2. „Zombie” (2017) – historia rozwija zarówno sprawę kryminalną, jak i relacje Wolskiego z bliskimi, cierpiącymi na skutki jego wyborów.
3. „Wilkołak” (2021) – trzeci tom domykający trylogię, rozszerzony także o wersję audio, która przyniosła autorowi wyróżnienie podczas Bestsellerów Empiku 2021 za serial oryginalny w Empik Go.

Nieprzypadkowo o tym cyklu mówi się, że „czuć w nim miasto”. Autor – wychowany w Gliwicach – z łatwością odtwarza układ ulic, rytm codzienności i lokalne napięcia społeczne. Gdy zestawisz to z bardziej ogólnopolską perspektywą serii o Mortce, widać, jak różne oblicza polskiego kryminału potrafi zaproponować jeden autor.

„Wampir”, „Zombie” i „Wilkołak” najlepiej czytać jeden po drugim – wtedy ewolucja Dawida Wolskiego i jego świata jest najbardziej wyrazista, a emocjonalne finały pracują pełną mocą.

Cykl o Bezimiennym – jak ułożyć kolejność?

Trzecim filarem prozy Chmielarza stał się cykl z Bezimiennym – tajemniczym byłym żołnierzem lub przestępcą (granica jest tu celowo zamazana), który próbuje prostować cudze długi, a przy okazji mierzy się z własną przeszłością. Historia tej serii zaczęła się nietypowo: kryminał „Prosta sprawa” powstawał najpierw w odcinkach publikowanych w mediach społecznościowych podczas lockdownu, a dopiero później trafił na papier w rozbudowanej wersji.

Bezimienny – książki po kolei

Ze względu na ciągłość fabuły i powracających bohaterów ta seria wymaga szczególnie pilnowania kolejności:

1. „Prosta sprawa” (2020) – dynamiczna historia o długu, która łączy sensację z kryminałem, a jednocześnie prezentuje Bezimiennego jako postać na pograniczu prawa.
2. „Dług honorowy” (2021) – kontynuacja losów bohaterów, z którymi czytelnik zdążył się zżyć w pierwszej części, bardziej rozbudowana psychologicznie.
3. „Zwykła przyzwoitość” (2023) – tom, w którym autor mocniej akcentuje moralne dylematy i konsekwencje wcześniejszych wyborów.
4. „Rodzinny interes” (2024) – czwarta odsłona, pokazująca, jak szeroko rozlały się skutki wydarzeń z poprzednich części i jak trudno jest ostatecznie „odciąć się” od przeszłości.

Seria z Bezimiennym ma inny rytm niż Mortka – więcej tu dynamicznej akcji, brutalnych scen i zagrożenia, które czujemy niemal w każdym rozdziale. W 2026 roku wielu czytelników traktuje ją jako idealne wejście w twórczość autora dla osób, które cenią mocne thrillery sensacyjne, a niekoniecznie lubią długie sceny pracy policji.

Samodzielne powieści – które wybrać i czy jest sens trzymać się kolejności?

Między seriami Chmielarz regularnie wydaje powieści, które nie należą do żadnego cyklu. Każda z nich jest zamkniętą historią – można po nią sięgnąć w dowolnym momencie, bez znajomości wcześniejszych książek. Dla wielu osób to właśnie one stanowią najlepsze wejście w świat autora, bo dają pełny obraz jego stylu w jednym tomie. Część z nich przyniosła mu nagrody, inne – wiernych czytelników, którzy odtąd kupują każdy nowy tytuł w dniu premiery.

Najgłośniejsze powieści autonomiczne

Kilka tytułów warto wyróżnić, jeśli zastanawiasz się, od jakiej samodzielnej książki zacząć:

• „Żmijowisko” (2018) – połączenie kryminału i thrillera obyczajowego, w którym wakacyjny wyjazd paczki znajomych kończy się tragedią i wieloletnią traumą. Powieść zdobyła nagrodę „Złoty Pocisk” oraz została zekranizowana jako serial.
• „Rana” (2019) – mroczna, gęsta opowieść o przemocy, tajemnicach i szkolnej społeczności, gdzie każdy coś ukrywa.
• „Wyrwa” (2020) – historia mężczyzny, który po śmierci żony zaczyna odkrywać, jak wiele w ich małżeństwie było kłamstwem.
• „Za granicą” (2023) – opowieść o związku wystawionym na próbę podczas rodzinnego wyjazdu do Chorwacji, gdzie pod powierzchnią „idealnych wakacji” narasta konflikt.
• „Zbędni” (2024) – thriller psychologiczny, w którym dramat człowieka przegrywającego z nałogiem splata się z wątkiem tajemniczego turysty z Belgii.
• „Złotowłosa” (2025) – bardzo mroczny thriller psychologiczny, koncentrujący się na historii Urszuli i pokazujący, jak cienka jest granica między codziennością a koszmarem.
• „Tam, gdzie zmrok zapada szybciej” (2026) – najnowsza książka autora, opowiadająca o Szwedzie uciekającym do małego podkarpackiego miasteczka, w którym dochodzi do tajemniczych zaginięć.

Tutaj kolejność czytania jest w praktyce dowolna. Możesz zacząć od „Żmijowiska”, jeśli interesują cię historie z pogranicza dramatu obyczajowego i kryminału, albo od „Rany”, gdy szukasz nieco cięższego klimatu. Jeśli wolisz tytuł całkiem świeży, wart uwagi jest „Tam, gdzie zmrok zapada szybciej” – szczególnie, że pokazuje kierunek, w którym autor idzie obecnie.

Jak prezentują się serie i powieści autonomiczne obok siebie?

Żeby łatwiej porównać możliwości wejścia w twórczość Chmielarza, można zestawić najważniejsze „ścieżki” lektury:

Wspólne projekty i mniej oczywiste tytuły – jak je włączyć do swojej kolejności?

Twórczość Chmielarza to nie tylko solowe powieści. Autor ma na koncie projekty audio (jak wyróżniony „Wilkołak”) oraz współpracę z innymi pisarzami. W 2025 roku ukazała się powieść „Najmilsi”, przygotowana wspólnie z Jakubem Ćwiekiem. To książka o pisaniu książki, ale też o traumach, z którymi zmaga się Marcin Lorenc – korespondent wojenny zmuszony zmierzyć się z zadaniem stworzenia literackiej historii i z dziwnymi zdarzeniami w bytomskiej kamienicy.

Autor współpracował z Ćwiekiem także przy projektach audio – „Skowyt” i „Niech to usłyszą” – które rozgrywają się na styku kryminału, sensacji i dziennikarskiego śledztwa. Te tytuły możesz spokojnie wpleść w swoją ścieżkę lektury w dowolnym momencie, bo nie należą ani do cykli z Mortką, ani do serii gliwickiej czy opowieści o Bezimiennym.

Warto też odnotować, że niektóre powieści – jak „Królowa głodu” – stoją nieco obok klasycznego kryminału i bardziej nawiązują do klimatów znanych fanom fantastyki (autor przez lata publikował teksty m.in. w „Nowej Fantastyce”). Jeśli lubisz literaturę gatunkową w szerokim ujęciu, mogą stać się ciekawym uzupełnieniem, gdy już poznasz główne cykle.

Najrozsądniejsza strategia to: najpierw cykle w pełnej, chronologicznej kolejności, a między nimi – w przerwach lub po zakończeniu serii – samodzielne thrillery i projekty tworzone we współpracy z innymi autorami.

W 2026 roku proza Chmielarza tworzy gęstą sieć powiązań – są powracający bohaterowie, nawiązania między książkami i konsekwentne budowanie reputacji autora, który zdobył już zarówno „Nagrodę Wielkiego Kalibru” za „Przejęcie”, jak i nagrodę za „Długą noc” wydaną przez Wydawnictwo Marginesy. Dzięki jasnej kolejności czytania możesz ten świat poznawać świadomie, krok po kroku, zamiast przeskakiwać chaotycznie między seriami.