Irena Małysa – kolejność książek, jak czytać serię?

Serię o Baśce Zajdzie najlepiej czytać w kolejności: „W cieniu Babiej Góry”, „Więcej niż jedno życie”, „Daleko od Babiej Góry”, „Demony Babiej Góry”, a następnie „Polowanie na Babiej Górze”. Taki porządek pozwala śledzić rozwój Baśki krok po kroku, razem z kolejnymi sprawami kryminalnymi i zmianami w jej życiu osobistym. Jeśli szukasz krótkiej ściągi z kolejnością książek Ireny Małysy i chcesz wiedzieć, od czego zacząć w 2026 roku, poniżej znajdziesz uporządkowany przewodnik.

Kim jest Irena Małysa i jakie książki napisała?

W 2026 roku Irena Małysa należy już do najbardziej rozpoznawalnych polskich autorek kryminałów. Z zawodu jest pedagogiem specjalnym, prowadzi własną firmę i dom tymczasowy dla bezdomnych psów, a prywatnie jest mocno związana z folklorem i Beskidami. To właśnie te doświadczenia – praca z ludźmi, wrażliwość społeczna i miłość do gór – mocno przenikają do jej prozy.

Debiutem autorki była powieść „W cieniu Babiej Góry” (2021), która otworzyła cykl o Baśce Zajdzie. Książka szybko stała się bestsellerem i dała początek serii kryminalno‑obyczajowej łączącej sensację, thriller i tradycyjny kryminał. W kolejnych latach ukazały się „Więcej niż jedno życie” (2022), „Daleko od Babiej Góry” (2023) i „Demony Babiej Góry” (2024), a w 2025 roku czytelnicy dostali w ręce tom „Polowanie na Babiej Górze”.

Równolegle Małysa stworzyła także osobny krakowski kryminał „Mosty na Wiśle” (2024), a w 2026 roku zadebiutowała w literaturze dziecięcej serią „Psia chatka” – książkami „Szczeniaki w potrzebie” i „Trening czyni mistrza”. Te ostatnie to jednak odrębny cykl, zupełnie inny gatunek niż mroczne sprawy Baśki Zajdy.

Seria „Baśka Zajda” – w jakiej kolejności czytać?

Cykl „Baśka Zajda” to w całości kryminały osadzone w realiach południowej Polski, z silnymi akcentami góralskimi i ludowymi wierzeniami. Główna bohaterka – Baśka Zajda, była policjantka z Krakowa, po latach pracy w mieście wraca do rodzinnej Zawoi u stóp Babiej Góry. Każdy tom opisuje osobną sprawę, ale życie osobiste Baśki, jej relacje, traumy i wybory rozwijają się z książki na książkę.

Dlatego najlepszy porządek lektury wygląda tak:

1. „W cieniu Babiej Góry” – tom 1 (2021)
2. „Więcej niż jedno życie” – tom 2 (2022)
3. „Daleko od Babiej Góry” – tom 3 (2023)
4. „Demony Babiej Góry” – tom 4 (2024)
5. „Polowanie na Babiej Górze” – tom 5 (2025)

Taki układ pozwala obserwować Baśkę od chwili powrotu z Krakowa po kolejne, coraz trudniejsze śledztwa, w których splatają się lokalne legendy, traumy sprzed lat i współczesne dramaty rodzinne. Czy da się czytać te książki jako samodzielne powieści? Można, bo każda sprawa kryminalna jest domknięta, ale traci się wtedy ciągłość wątku osobistego i wiele subtelnych nawiązań.

„W cieniu Babiej Góry” – od czego wszystko się zaczyna?

W pierwszym tomie serii Baśka wraca do rodzinnej miejscowości – z Krakowa przenosi się z powrotem pod Babią Górę, do Zawoi. Ucieka przed wypaleniem zawodowym i własną przeszłością, a na pierwszy plan próbuje wysunąć szykujący się ślub przyjaciółki Izy, córki lokalnego polityka. Wieczór panieński na Babiej Górze ma być oderwaniem od problemów, więc kobiety postanawiają wejść na szlak i świętować do świtu.

O świcie Iza zostaje odnaleziona martwa. Sprawa natychmiast staje się głośna – z uwagi na pozycję ojca zmarłej – a media zaczynają nagłaśniać każdy szczegół. W tle pojawia się wątek katastrofy lotniczej z 1969 roku, która do dziś owiana jest mgłą niedopowiedzeń w lokalnych opowieściach. Autorka łączy śledztwo we współczesności z nawiązaniami do tragicznych wydarzeń sprzed dekad, tworząc mocno nasycony klimat gór, mgły i ludowych historii o Babiej Górze.

„W cieniu Babiej Góry” to naturalny start – tu poznajesz Baśkę, jej przeszłość w policji i napięte relacje z rodzinną Zawoją.

„Więcej niż jedno życie” – druga twarz Baśki Zajdy

W tomie drugim Baśka angażuje się w charytatywną zbiórkę pieniędzy na leczenie chorego chłopca – Mateuszka, syna sąsiadki. Udało się zebrać aż milion złotych na terapię w prywatnej klinice w Niemczech, co już samo w sobie jest ogromnym społecznym wysiłkiem. Chłopiec trafia na badania do szpitala pediatrycznego w Krakowie, a Baśka odwiedza go przy okazji własnego pobytu w mieście.

W tym samym czasie w szpitalu dochodzi do dramatycznego zdarzenia – z okna wypada i ginie na miejscu doktor Marta Kuc. Lekarka słynęła z nieustępliwości i wielu rodziców odbierało ją jako chłodną i bezkompromisową. Początkowe przypuszczenia o samobójstwie szybko ustępują miejsca podejrzeniom, że ktoś „pomógł” jej wypaść. Z każdym rozdziałem pojawiają się kolejne sekrety związane z szpitalem, rodzicami chorych dzieci i niejasnymi decyzjami medycznymi.

Baśka, wierna swojej intuicji, rzuca się w wir śledztwa – dosłownie pochłania ją ta sprawa i nie potrafi myśleć o niczym innym. Czas działa na jej niekorzyść, bo im dłużej sprawa trwa, tym trudniej o świeże tropy i wiarygodne relacje świadków.

„Daleko od Babiej Góry” – co dzieje się w trzecim tomie?

Trzecia część serii przenosi akcję poza dobrze znane rejony wokół Babiej Góry. Baśka mierzy się tu z kolejną złożoną sprawą kryminalną, w której mocno wybrzmiewa temat granic lojalności i odpowiedzialności za cudze wybory. W tle wybrzmiewają echa dawnych wydarzeń, a napięcia z wcześniejszych tomów jeszcze mocniej rysują charakter bohaterki.

W recenzjach czytelnicy często podkreślają, że właśnie w „Daleko od Babiej Góry” widać, jak dojrzewa zarówno sama Baśka, jak i styl Małysy – dialogi stają się bardziej naturalne, a atmosfera jeszcze gęstsza. Czy trzeba znać dwa pierwsze tomy? Technicznie nie, ale wiele emocjonalnych niuansów i odniesień wypływa właśnie z wcześniejszych wydarzeń.

„Demony Babiej Góry” – powrót w góry

Czwarty tom znów mocno zbliża nas do Babiej Góry, ale już z innym bagażem doświadczeń Baśki. Tym razem bohaterka wyjeżdża do nadmorskich Marucic, licząc na chwilę odpoczynku w wynajętym domku. Na miejscu okazuje się, że właścicielka, z którą się umawiała, w ogóle nie daje znaku życia. Pojawia się więc obawa, że Baśka straciła zaliczkę i zwyczajnie padła ofiarą oszustwa.

Szybko wychodzi na jaw, że zniknięcie właścicielki to nie jest zwykłe nieporozumienie. Z Marucic zaczynają znikać kolejne osoby, a atmosfera spokojnej nadmorskiej miejscowości gęstnieje z każdym kolejnym rozdziałem. Zajda znów wkłada policyjny „pancerz” i próbując uporządkować własne życie, wplątuje się w sprawę z serią zaginięć.

„Demony Babiej Góry” warto czytać po wcześniejszych tomach – wtedy motyw „demonów” nabiera podwójnego znaczenia: tych górskich i tych, które Baśka nosi w sobie.

„Polowanie na Babiej Górze” – tom piąty serii

Najmłodszy tom, „Polowanie na Babiej Górze” (2025), został oznaczony jako piąta część cyklu. Autorka wraca tu do topografii dobrze znanej z debiutu: Babia Góra, górskie szlaki, małe miejscowości i ludzie, którzy często więcej wiedzą, niż chcą powiedzieć przyjezdnym. Baśka staje naprzeciw kolejnym tajemnicom, ale już jako bohaterka z bagażem czterech wcześniejszych spraw i wielu osobistych kosztów, które za nie zapłaciła.

Dla czytelników to naturalna kontynuacja serii – tom zbiera wcześniejsze wątki charakterologiczne Baśki, jednocześnie proponując nową zagadkę i nowe niebezpieczeństwa, znów mocno splecione z górskim krajobrazem.

Czy trzeba czytać serię „Baśka Zajda” po kolei?

Wiele osób pyta, czy serię o Baśce Zajdzie można zacząć np. od „Więcej niż jedno życie” albo od „Demonów Babiej Góry”. Technicznie jest to możliwe, bo każda książka zawiera osobne śledztwo, a Małysa stara się przypomnieć podstawowe informacje o bohaterce w zwięzły sposób. Jeśli jednak zależy ci na pełnym obrazie przemiany Baśki i śledzeniu jej relacji, zdecydowanie lepiej trzymać się kolejności wydawniczej.

Dobrze to widać w wątkach osobistych: skomplikowana przeszłość Baśki, relacje rodzinne, doświadczenia z pracy w Krakowie i wypalenie zawodowe budują się krok po kroku. W pierwszym tomie bohaterka wydaje się czytelnikowi „wrzucona” w rodzinne strony po latach nieobecności, w drugim widzimy jej wrażliwość w kontakcie z chorymi dziećmi i ich rodzicami, w kolejnych częściach – konsekwencje wyborów, na które zdecydowała się wcześniej.

Jeśli więc lubisz pełne, wielowarstwowe portrety postaci, najlepiej potraktuj serię „Baśka Zajda” jak długi serial i zacznij dokładnie od tomu pierwszego. Z kolei czytelnik, który chce po prostu „spróbować” stylu Małysy, może sięgnąć po dowolny tom, wiedząc, że zaangażowanie emocjonalne będzie wtedy nieco płytsze.

Gdzie w tym wszystkim „Mosty na Wiśle” i „Psia chatka”?

Osobną pozycję w dorobku autorki stanowią „Mosty na Wiśle”. To nie jest część cyklu Baśki Zajdy, lecz osobny krakowski kryminał wydany – podobnie jak pozostałe powieści – przez Wydawnictwo Mova. Akcja sięga tu do czasów II wojny światowej i lat 90., a miasto staje się równorzędnym bohaterem opowieści. Książkę można czytać w dowolnym momencie, niezależnie od etapu znajomości serii bawiogórskiej.

W 2026 roku Małysa rozwija także cykl dla dzieci „Psia chatka”, na który składają się „Szczeniaki w potrzebie” i „Trening czyni mistrza”. Te książki nie mają fabularnych powiązań z Baśką Zajdą – łączy je tylko osoba autorki i wrażliwość na los zwierząt, którą Małysa praktycznie realizuje, prowadząc dom tymczasowy dla psów. Jeśli więc szukasz kryminału, skup się na serii „Baśka Zajda” i „Mostach na Wiśle”, a po „Psiej chatce” sięgnij, gdy chcesz czegoś lżejszego lub szukasz lektury dla młodego czytelnika.

Jak zaplanować lekturę książek Ireny Małysy?

Przy coraz większym dorobku autorki warto uporządkować sobie plan lektury. Dobrym punktem wyjścia jest spojrzenie na całość chronologicznie pod kątem dat wydania i przynależności do serii:

Taki plan ułatwia ci rozłożenie czytania na kilka miesięcy i świadome przeplatanie cięższych, mrocznych historii z lżejszymi książkami o psach. Zaczynając od „W cieniu Babiej Góry”, krok po kroku wchodzisz w świat Baśki, a „Mosty na Wiśle” możesz wpleść w dowolnym momencie jako zmianę scenerii – z gór na Kraków.

Najsensowniejszy porządek to: najpierw cała seria „Baśka Zajda” w kolejności tomów, potem „Mosty na Wiśle”, a na końcu „Psia chatka” jako zupełnie inny, lżejszy cykl.

W 2026 roku taka kolejność pozwala bez chaosu przejść przez cały dorobek autorki i zobaczyć, jak od jednego debiutanckiego tomu rozwinęła ona spójny, rozpoznawalny świat literacki.